فهرست مطالب
هر شرکتی دیر یا زود پای یک حسابرس به دفترش باز میشود؛ گاهی به خواست خودِ مدیران و برای اطمینان از سلامت حسابها، و گاهی چون قانون او را ملزم کرده است. مشکل اینجاست که بیشتر مدیران مالی و صاحبان کسبوکار دقیق نمیدانند این فرایند از کجا شروع میشود، حسابرس سراغ چه چیزهایی میرود و خودشان باید چه چیزی آماده کنند. همین ناآگاهی است که کار حسابرسی را طولانی، پرتنش و پرهزینه میکند.
در این راهنما از سیستم حسابداری محک دو کار را با هم انجام دادهایم: اول، کل مسیر حسابرسی یک شرکت را همانطور که یک حسابرس در عمل طی میکند، مرحلهبهمرحله توضیح دادهایم؛ و دوم، چیزی را که معمولاً هیچجا پیدا نمیشود در اختیارتان گذاشتهایم: پنج نمونه نامه درخواست حسابرسی آماده و قابل ویرایش، نمونه تاییدیه مدیران، و نسخهٔ PDF همین مراحل برای دانلود.
حسابرسی دقیقاً یعنی چه و چه شرکتهایی مشمول آن هستند؟
حسابرسی، به بیان ساده، بررسی مستقلِ صورتهای مالی یک شرکت است؛ یعنی حسابرس ترازنامه، صورت سود و زیان و صورت جریان وجوه نقد را زیر ذرهبین میگذارد تا مطمئن شود اعداد آنها با واقعیت مالی شرکت میخواند. نتیجهٔ این بررسی، اظهارنظری است که حسابرس در گزارش خود مینویسد و در آن میگوید صورتهای مالی «مطلوب» تهیه شدهاند یا جای ایراد دارند. همین اظهارنظر است که به سرمایهگذار، بانک، ادارهٔ مالیات و سایر ذینفعان اجازه میدهد به حسابهای شرکت اعتماد کنند.
نکتهای که خیلی از شرکتها دستکم میگیرند، اجباریبودن حسابرسی برای گروهی از واحدهاست. قانونگذار بخشی از شرکتهای تولیدی، خدماتی و بازرگانی را موظف کرده صورتهای مالی حسابرسیشده ارائه کنند و برای تخلف از این تکلیف، ضمانت اجرای روشنی گذاشته است: شرکتی که از ارائهٔ صورتهای مالی حسابرسیشده خودداری کند، از معافیتها محروم و مشمول جریمه میشود. به همین دلیل پیش از هر چیز باید بدانید شرکت شما جزو مشمولان هست یا نه، و اگر هست، فرایند را بهموقع آغاز کنید. (تفاوت این حوزه با حسابداری را در مقاله «تفاوت حسابداری و حسابرسی» توضیح دادهایم.)
مراحل حسابرسی شرکتها؛ از تشکیل پرونده تا گزارش نهایی
حساب و کتاب خود را محک بزنید
نرم افزار حسابداری محک ویژه +200 گروه شغلی
دریافت دمو و مشاوره رایگان نرم افزار حسابداری محک
در صورت تمایل به دریافت مشاوره رایگان و مشاهده دمو نرم افزار حسابداری محک، لطفا فرم زیر را تکمیل نمایید.
وقتی تیم حسابرسی وارد شرکت میشود، کارش را با یک مسیر مشخص پیش میبرد. این مسیر از مرتبکردن مدارک شروع میشود و به رسیدگی تکتک سرفصلهای مالی میرسد. در ادامه همین مسیر را گامبهگام باز کردهایم تا هم حسابداران بدانند چه چیزی باید آماده باشد و هم بدانید حسابرس دنبال چه میگردد.
گام اول: تشکیل پروندهٔ جاری و دائم
اولین کار حسابرس، ساختن پروندهٔ شرکت است. اگر شرکت سال قبل هم حسابرسی شده باشد، پروندهٔ دائم آن از قبل موجود است و لازم نیست دوباره ساخته شود؛ اما اگر برای نخستینبار حسابرسی میشوید، این پرونده از صفر تشکیل میگیرد و پایهٔ همهٔ کارهای بعدی است.
پروندهٔ حسابرسی معمولاً درون زونکن نگهداری میشود؛ همان کلاسور با ظرفیت بالاتر که بین ۲۰۰ تا ۶۰۰ برگ جا میدهد. برای اینکه سرفصلها با هم قاطی نشوند، بین برگهها دیوایدر (مقواهای رنگیِ جداکننده) میگذارند تا هر موضوع سر جای خودش، مطابق فهرست پرونده، بایگانی شود. در کنار اینها، برنامهٔ رسیدگی نیز داخل پرونده قرار میگیرد تا مشخص باشد قرار است چه چیزهایی و به چه ترتیبی کنترل شود.
گام دوم: گرفتن تراز آزمایشی
پیش از هر رسیدگی، حسابرس به یک تراز نیاز دارد تا نقطهٔ شروع کارش باشد. اگر شرکت هنوز تراز آزمایشی تهیه نکرده، همینجا یک تراز موقت تنظیم میشود. توجه داشته باشید که در این حالت فقط ماندههایی مبنای رسیدگی قرار میگیرند که نهایی شدهاند؛ چون رسیدگی روی ارقامی که هنوز در حال تغییرند، بیفایده است.
گام سوم: تهیهٔ کاربرگهای اصلی
قلب کار حسابرسی، کاربرگهاست. هر گروه از حسابها در یک کاربرگ اصلی با کد مشخص جمع میشود تا رسیدگی منظم پیش برود. مهمترین کاربرگهای اصلی و سرفصلهایی که هرکدام پوشش میدهند از این قرارند:
- کاربرگ ۳۰۰۰: حسابها و اسناد پرداختنی تجاری و غیرتجاری، هزینههای پیشدریافتشده، سایر حسابهای پرداختنی، ذخایر و خزانه، بدهیهای بستانکار (بهجز تسهیلات مالی) و ذخیرهٔ مالیات که سرفصل جداگانهای دارد.
- کاربرگ ۳۸۰۰: بدهی مالیات و ذخیرهٔ مالیات.
- کاربرگ ۳۹۰۰: تسهیلات مالی کوتاهمدت و بلندمدت.
- کاربرگ ۴۰۰۰: داراییهای ثابت، استهلاک انباشته (همهٔ داراییها جز زمین) و پیشپرداختهای سرمایهای.
- کاربرگ ۴۲۰۰: سایر داراییهای نامشهود و حقالامتیازها.
- کاربرگ ۴۳۰۰: موجودی مواد و کالا، اعتبارات اسنادی و کالای در راه.
- کاربرگ ۴۵۰۰: حسابها و اسناد دریافتنی تجاری و غیرتجاری، سایر دریافتنیها، سپردهها و پیشپرداختها.
- کاربرگ ۴۷۰۰: موجودی نقد و بانک، صندوق، تنخواهگردانها و اسناد در جریان وصول.
- کاربرگ ۵۵۰۰: فروش، درآمد خدمات، برگشت از فروش و درآمد عملیاتی.
- کاربرگ ۵۶۰۰: دستمزد، سربار، قیمت تمامشده و هزینههای عمومی، اداری و مالی.
- کاربرگ ۵۷۵۰: سایر درآمدها و سایر هزینههای غیرعملیاتی.
- کاربرگ ۵۹۵۰: حسابها و طرفحسابهای انتظامی.
لازم نیست همهٔ این کاربرگها برای هر شرکتی تهیه شوند؛ ترکیب آنها به فعالیت شرکت بستگی دارد. تنها زمانی سراغ تهیهٔ کامل همهٔ کاربرگهای اصلی میرویم که سال مالی به پایان رسیده یا تراز نهایی شده باشد.
درون هر کاربرگ اصلی هم یک کاربرگ چهاردهستونی تشکیل میشود که ستونهایش نظم مشخصی دارند: دو ستون اول شرح حساب است، ستون سوم عطف، ستون چهارم ماندهٔ تراز اولیه پیش از اصلاحات، ستونهای پنجم و ششم اقلام تعدیلی بدهکار و بستانکار میان دو تراز، ستون هفتم ماندهٔ تراز نهایی، ستونهای هشتم و نهم تغییرات طبقهبندی (که بسته به ماهیت حساب، افزایش یا کاهش در آنها ثبت میشود) و ستون دهم ماندهٔ حساب طبق صورتهای مالی. همین ساختار است که به حسابرس اجازه میدهد مسیر یک رقم را از تراز خام تا صورت مالی نهایی دنبال کند.
گام چهارم: ارسال تاییدیههای حسابرسی
حسابرس نمیتواند فقط به دفاتر شرکت اکتفا کند؛ باید ارقام را از منبع بیرونی هم راستیآزمایی کند و ابزار این کار، تاییدیه است. مهمترین آن، تاییدیهٔ بانکی است: شرکت باید از تمام بانکهایی که در آنها حساب دارد یا تسهیلات گرفته، فرم تاییدیه بگیرد. در کنار آن، بسته به وضعیت شرکت، این تاییدیهها هم تهیه میشود:
- تاییدیهٔ بدهی و طلب برای بدهکاران و بستانکاران تجاری، اسناد دریافتی و پرداختی، پیشدریافتها و پرداختها؛
- تاییدیهٔ پرسنل، برای ماندههای بدهکاران پرسنل، صندوق و تنخواهگردان؛
- تاییدیهٔ کارفرما، برای شرکتهایی که پیمانکاری پروژه را به دیگری سپردهاند؛
- تاییدیهٔ پیمانکار، برای شرکتهایی که خودشان کارفرمای دیگران هستند؛
- تاییدیهٔ کالاهای امانی؛
- تاییدیهٔ سرمایهگذاری در سهام.
گام پنجم: تهیهٔ کاربرگهای فرعی
پس از کاربرگهای اصلی، برای ماندههای فرعیِ هر بخش هم کاربرگ چهاردهستونی جداگانه تهیه میشود تا جزئیات هر حساب گم نشود.
گام ششم: رسیدگی به نقد و بانک
سرفصل نقد و بانک در قسمت ۴۷۰۰ پرونده رسیدگی میشود و معمولاً حساسترین بخش کار است، چون مستقیماً با وجه نقد سروکار دارد.
در رسیدگی به موجودی بانکها، اگر شرکت خودش صورت مغایرت بانکی را تهیه نکرده باشد، حسابرس این کار را انجام میدهد. آنچه در این مرحله اهمیت دارد این است که حسابهای کمگردش، راکد و غیرفعال شناسایی و استخراج شوند؛ حسابهایی که دیگر به نام شرکت نیستند یا صاحبان امضایشان حق امضا ندارند مشخص گردند؛ اقلام باز صورتحسابهای بانکی بررسی و در صورتحساب سال بعد پیگیری شوند؛ تاییدیهٔ بانکی اخذ شود؛ مجوز هیئتمدیره برای افتتاح حسابهای جاری کنترل شود؛ و در پایان، تسعیر ارز و موجودی حسابهای ارزی بر اساس نرخ پایان سال راستیآزمایی گردد.
رسیدگی به صندوق و تنخواهگردان هم منطق خودش را دارد. اگر شرکت چنین حسابی دارد، باید آییننامهٔ تنخواه و صندوق داشته باشد و طبق آن عمل کند. حسابرس بالاترین گردش بدهکار این حسابها را با آییننامه تطبیق میدهد و مطمئن میشود مانده از سقف مجاز فراتر نرفته است. اگر آییننامه دربارهٔ تضمینِ صندوقدار ساکت باشد، دستکم باید تضمینی معادل سقف تعیینشده گرفته شده باشد. در عمل، حسابرس این موارد را دنبال میکند:
- تعیین سقف حداکثری صندوق و تنخواه در طول سال و تطبیق آن با آییننامه یا مجوز؛
- بررسی تضمین دریافتی از صندوقدار و تنخواهگردان بر مبنای بالاترین سقف وجه؛
- کنترل دریافتیها و پرداختیهای عمده؛
- اطمینان از تسعیر ارز نزد صندوق و تنخواه بر اساس نرخ پایان سال؛
- استخراج ماندههای راکد و تسویهنشده؛
- اخذ تاییدیه از صندوقدار و تنخواهگردان؛
- کنترل شمارش صندوق و تنخواه توسط مسئولان مالی.
(اگر با مفهوم تنخواه گردان آشنایی کامل ندارید، مقاله «تنخواه گردان چیست» را بخوانید.)
گام هفتم: رسیدگی به حسابهای دریافتنی و پیشپرداختها
این سرفصل در قسمت ۴۵۰۰ پرونده جای میگیرد و از بدهکاران تجاری شروع میشود؛ یعنی مطالبات شرکت از خریداران کالا و خدمات. در این حساب، اقلام بدهکار به فروش و درآمد گره میخورد و اقلام بستانکار به وجه نقدی که شرکت وصول کرده است. حسابرس برای سندرسی اقلام عمدهٔ بدهکاران تجاری، ثبت صحیح و طرفحساب را کنترل میکند، رسید و مدارک دریافت وجه را برای اقلام بستانکار میبیند و صورتحساب فروش را برای اقلام بدهکار بررسی میکند. (بحث تفصیلی بدهکار و بستانکار را در مقاله «بدهکار و بستانکار در حسابداری» آوردهایم.)
کار به رسیدگی سال جاری ختم نمیشود. پس از اخذ تاییدیهها، حسابرس ماندهٔ بدهکاران تجاری سال بعد و نحوهٔ وصول این مطالبات در سال بعد را هم پیگیری میکند. اگر ماندهها بین ابتدا و انتهای سال تغییری نکرده باشند، تمام اقلام راکد این سرفصل جمعآوری و دوباره بررسی میشوند؛ هدف این است که مشخص شود آیا این مطالبات مشمول ذخیرهٔ مالیاتی میشوند و آیا احتساب ذخیره لازم است یا نه.
بخش دیگر این سرفصل، اسناد دریافتنی تجاری است؛ همان چکهای دریافتی از مشتریان که هنوز وصول نشدهاند و باید سر سررسید برای وصول به بانک بروند. حسابرس معمولاً صورتریز این اسناد را میگیرد که در آن شمارهٔ چک، عهده (مشتری واگذارکننده)، مبلغ و سررسید مشخص است؛ همین صورتریز، نیاز به سندرسی جداگانه در این سرفصل را برطرف میکند.
سایر حسابهای دریافتنی غیرتجاری هم جای خودش را دارد. هر مطالبهای که به خریدارِ کالا مربوط نباشد، از جمله مطالبات پرسنل و سپردهها، در همین گروه مینشیند. در این حساب، گردش بستانکار مثل بدهکاران تجاری به وصول مطالبات مربوط است، اما گردش بدهکار را باید بر اساس ماهیت رسیدگی کرد و ماهیت آن را در کاربرگ نوشت، چون ربطی به فروش ندارد. رسیدگی به سال بعد و اقلام راکد اینجا هم انجام میشود و برایشان تاییدیه صادر میگردد. برای وامهای پرداختی به کارکنان هم مدارک پرداخت، ضمانت نامه و آییننامهٔ مربوط کنترل میشود و اگر قسطی از پرسنل کسر نشده، دلیلش بررسی و در پرونده ثبت میگردد.
پیشپرداختها و سفارشات خارجی هم زیرمجموعهٔ همین گاماند. پیشپرداخت خرید کالا و خدمات، وجهی است که شرکت طبق قرارداد پرداخته تا بعداً کالا یا خدمت بگیرد؛ اگر این خرید بابت اقلام سرمایهای باشد، در سرفصل داراییهای ثابت دستهبندی میشود. حسابرس برای این اقلام صحت ثبت و طرفحساب، قرارداد یا توافقنامه، رعایت آییننامهٔ معاملات و استعلام بها، مدارک پرداخت وجه، و در نهایت صورتحساب و رسید کالا یا خدمت دریافتی را کنترل میکند. در مقابل، پیشپرداخت هزینهها که بابت هزینههای آتی پرداخت شده و بهمرور به حساب هزینه منتقل میشود، بر اساس ماهیت رسیدگی میشود و به سندرسی یا تاییدیه نیاز ندارد. پیشپرداخت سود سنواتی آتی هم چون به هزینهٔ مالی سالهای بعدِ تسهیلات مربوط است، در کاربرگ تسهیلات مالی رسیدگی میشود، نه در بخش پیشپرداختها. سفارشات خارجی نیز شامل وجوه ارزی پرداختی از طریق اعتبارات بانکی، هزینهٔ ثبت سفارش، کرایهٔ حمل با کشتی یا هواپیما، بیمهٔ باربری و مخارج گمرکی واردات است.
گام هشتم: رسیدگی به موجودی مواد و کالا
آخرین سرفصل سنگین کار، موجودی مواد و کالاست که در قسمت ۴۳۰۰ پرونده رسیدگی میشود. بسته به نوع شرکت، این سرفصل میتواند شامل موجودی مواد اولیه، محصول و کالای در جریان ساخت (در شرکتهای تولیدی)، موجودی کالا (در شرکتهای بازرگانی)، کالای امانی نزد دیگران، قطعات و لوازم یدکی و پروژههای در جریان کار (در شرکتهای پیمانکاری) باشد.
رسیدگی از صورت گردش موجودیها شروع میشود. حسابرس این صورت گردش را برای مواد اولیه، محصول، کالای در جریان ساخت، قطعات و سایر موجودیها میگیرد و چند تطبیق کلیدی انجام میدهد: تطبیق مقداری و ریالی موجودی اول دوره با گردش سال قبل، تطبیق موجودی آخر دوره با لیست شمارش شرکت در انبارگردانی پایان سال، تطبیق همان موجودی با لیست نمونهبرداری حسابرس ناظر، تطبیق موجودیهای پرگردش با کاردکس حسابداری و کاردکس مقداری انبار، و در نهایت تطبیق ریالی موجودی آخر دوره با ماندهٔ تراز نهایی.
بخش خرید موجودی هم رسیدگی خودش را دارد. حسابرس اقلام عمدهٔ خرید مواد اولیه (در شرکتهای تولیدی) یا خرید کالا (در شرکتهای بازرگانی) را از سیستم استخراج میکند و برای هرکدام ثبت صحیح و طرفحساب، درخواست خرید، تطبیق با آییننامهٔ معاملات، مجوز خرید (از هیئتمدیره، کمیسیون معاملات یا مدیریت)، استعلام بها از چند فروشنده، فاکتور معتبر، رسید انبار و تطبیق با قرارداد را کنترل میکند.
مصرف موجودیها بر اساس روش قیمتگذاریِ درجشده در رویهٔ حسابداری شرکت رسیدگی میشود. حسابرس همچنین وجود و ارزش موجودیها را اثبات میکند؛ یعنی با تکیه بر لیست نمونهبرداری از انبار و بهای کالاها، مطمئن میشود موجودیِ روی کاغذ واقعاً در انبار هست و بهدرستی قیمتگذاری شده است. اگر موجودیای فاسد، راکد یا غیرقابلاستفاده باشد، یا ارزش آن از قیمت تمامشده کمتر شده باشد، باید برای مابهالتفاوت، ذخیرهٔ کاهش ارزش در دفاتر ثبت شود؛ تشخیص لزوم این ذخیره یکی از قضاوتهای مهم حسابرس است. کالای امانیِ شرکت نزد دیگران هم نباید فراموش شود؛ برای آن باید مدارک تحویل بررسی و تاییدیه ارسال گردد. سرانجام، صورت گردش موجودیها به بهای تمامشده عطف میشود: مواد اولیه به بهای مواد مصرفی در جدول بهای تمامشده، ستون صادرشدهٔ انبار محصول به بهای تمامشدهٔ کالای فروشرفته، و ستون واردشدهٔ انبار محصول به آمار تولید شرکت.
با پایان این گامها، حسابرس شواهد کافی برای اظهارنظر در دست دارد و میتواند گزارش نهایی را صادر کند.
نمونه نامه درخواست حسابرسی شرکت (متن آماده برای کپی)
تا اینجا مسیر کار حسابرس را دیدید؛ اما نقطهٔ شروعِ عملیِ همه اینها، یک نامه است. بسته به اینکه چه کسی از چه کسی حسابرسی میخواهد، متن نامه فرق میکند. پنج حالتِ پرتکرار را اینجا آماده کردهایم؛ کافی است متن مناسب موقعیت خود را بردارید. فایل Word هر پنج نمونه را در فرم زیر میتوانید دانلود کنید.
پیش از انتخاب متن، این جدول کمک میکند بدانید کدام نمونه به کار شما میآید:
| موقعیت شما | نمونهٔ مناسب |
|---|---|
| شرکت میخواهد حسابرسی خود را به یک مؤسسه بسپارد | نمونهٔ ۱ |
| هیئتمدیره میخواهد حسابرس را به مجمع پیشنهاد دهد | نمونهٔ ۲ |
| مدیرعامل، حسابرسی داخلی یک واحد را میخواهد | نمونهٔ ۳ |
| مؤسسهٔ حسابرسی از صاحبکار مدارک میخواهد | نمونهٔ ۴ |
| شرکت باید تاییدیهٔ مدیران را به حسابرس بدهد | نمونهٔ ۵ |
نمونهٔ ۱ ــ درخواست انجام حسابرسی از یک مؤسسهٔ حسابرسی
بسمه تعالی
تاریخ: …./…./…. شماره: ……….. پیوست: دارد
مؤسسهٔ حسابرسی ……………………….
جناب آقای / سرکار خانم ……………. (شریک مسئول / مدیرعامل)
موضوع: درخواست ارائهٔ پیشنهاد و انجام حسابرسی صورتهای مالی سال مالی منتهی به …./…./….
با سلام و احترام،
احتراماً به استحضار میرساند شرکت ……………….. (سهامی خاص/عام) به شمارهٔ ثبت ………… در نظر دارد حسابرسی صورتهای مالی خود را برای سال مالی منتهی به …./…./…. به آن مؤسسه واگذار نماید. خواهشمند است با عنایت به سوابق و تخصص آن مؤسسه، پیشنهاد فنی و مالی خود را حداکثر تا تاریخ …./…./…. جهت بررسی و انعقاد قرارداد به این شرکت ارسال فرمایید. اطلاعات کلی شرکت شامل موضوع فعالیت، تعداد پرسنل و حجم گردش مالی، جهت برآورد حقالزحمه به پیوست تقدیم میگردد.
از همکاری آن مؤسسه پیشاپیش سپاسگزاریم.
با احترام
…………………….. (نام و نام خانوادگی)
مدیرعامل / رئیس هیئتمدیرهٔ شرکت ………………..
مهر و امضا
نمونهٔ ۲ ــ پیشنهاد انتخاب حسابرس و بازرس قانونی به مجمع عمومی
تاریخ: …./…./…. شماره: ………..
ریاست محترم مجمع عمومی عادی سالیانهٔ شرکت ………………..
موضوع: پیشنهاد انتخاب حسابرس مستقل و بازرس قانونی برای سال مالی منتهی به …./…./….
با سلام و احترام،
احتراماً به استناد مفاد اساسنامه و مادهٔ ۱۴۴ لایحهٔ اصلاحی قانون تجارت، هیئتمدیرهٔ شرکت پیشنهاد مینماید مؤسسهٔ حسابرسی ……………….. ، عضو جامعهٔ حسابداران رسمی ایران، بهعنوان حسابرس مستقل و بازرس قانونی شرکت برای سال مالی منتهی به …./…./…. انتخاب گردد. خواهشمند است موضوع در دستور کار آن مجمع قرار گیرد.
با احترام
هیئتمدیرهٔ شرکت ………………..
نمونهٔ ۳ ــ درخواست انجام حسابرسی داخلی
تاریخ: …./…./…. شماره: ………..
جناب آقای / سرکار خانم ……………. ، مدیر محترم واحد حسابرسی داخلی
موضوع: درخواست انجام حسابرسی داخلی واحد ………………..
با سلام،
احتراماً خواهشمند است نسبت به انجام حسابرسی داخلیِ فرایندها و اسناد مالیِ واحد ……………….. برای دورهٔ ……………….. اقدام و گزارش نتایج را بههمراه نقاط ضعف کنترلهای داخلی و پیشنهادهای اصلاحی، حداکثر تا تاریخ …./…./…. به این مدیریت ارائه فرمایید.
با احترام
…………………….. ، مدیرعامل شرکت ………………..
نمونهٔ ۴ ــ درخواست ارائهٔ اسناد و مدارک از صاحبکار (از مؤسسه به شرکت)
تاریخ: …./…./…. شماره: ………..
شرکت ………………..
جناب آقای / سرکار خانم ……………. ، مدیر محترم امور مالی
موضوع: درخواست ارائهٔ اسناد و مدارک جهت حسابرسی سال مالی منتهی به …./…./….
با سلام و احترام،
احتراماً خواهشمند است ترتیبی اتخاذ فرمایید تا جهت تسریع در رسیدگی به حسابهای سال مالی منتهی به …./…./…. ، مدارک و اطلاعات مشروح زیر پس از آمادهسازی در اختیار تیم حسابرسیِ مستقر قرار گیرد:
۱. صورت مغایرت کلیهٔ حسابهای جاری (ارزی و ریالی) تا تاریخ …./…./….
۲. تراز آزمایشی نهایی و دفاتر قانونی (روزنامه و کل)
۳. صورتهای مالی و یادداشتهای همراه
۴. لیست داراییهای ثابت و جدول استهلاک
۵. لیست موجودی مواد و کالا و نتیجهٔ انبارگردانی پایان دوره
۶. تاییدیههای بانکی و لیست تسهیلات دریافتی
۷. لیست دوازدهماههٔ حقوق و دستمزد و محاسبهٔ ذخیرهٔ سنوات خدمت کارکنان
۸. صورتریز حسابهای دریافتنی و پرداختنی تجاری
با احترام
…………………….. ، سرپرست تیم حسابرسی / مؤسسهٔ حسابرسی ………………..
نمونهٔ ۵ ــ تاییدیهٔ مدیران (نامهٔ نمایندگی مدیریت)
تاریخ: …./…./….
مؤسسهٔ حسابرسی ………………..
موضوع: تاییدیهٔ مدیران دربارهٔ صورتهای مالی سال مالی منتهی به …./…./….
با سلام و احترام،
این تاییدیه در ارتباط با حسابرسی صورتهای مالی شرکت ……………….. برای سال مالی منتهی به …./…./…. ارائه میگردد. اینجانبان تأیید میکنیم که:
۱. مسئولیت تهیه و ارائهٔ مطلوب صورتهای مالی طبق استانداردهای حسابداری بر عهدهٔ مدیریت شرکت است؛
۲. کلیهٔ دفاتر، اسناد و اطلاعات مالیِ مرتبط، بدون استثنا در اختیار آن مؤسسه قرار گرفته است؛
۳. رویداد مالیِ بااهمیت یا بدهی احتمالیِ افشانشدهای که در صورتهای مالی منعکس نشده باشد، وجود ندارد.
با احترام
…………………….. مدیرعامل …………………….. مدیر امور مالی
مهر و امضا
یک نامهٔ درخواست حسابرسی خوب چه اجزایی دارد؟
فرقی نمیکند کدام نمونه را انتخاب کنید؛ هر نامهٔ درخواست حسابرسیِ استاندارد چند رکن ثابت دارد که نبودشان نامه را ناقص و غیرحرفهای میکند: سربرگ رسمی شرکت با نام و شمارهٔ ثبت؛ تاریخ، شماره و اشاره به پیوست؛ خطاب دقیق به گیرنده، چه نام مؤسسه باشد چه سمت شخص؛ یک «موضوع» کوتاه و شفاف؛ متن مؤدبانهای که حتماً سال مالی موردنظر و مهلت پاسخ یا اجرا را ذکر کرده باشد؛ و در پایان، نام، سمت، مهر و امضا.
دو نکته را هم در نظر داشته باشید. اول، لحن نامه باید رسمی و کوتاه بماند؛ عبارتهایی مثل «احتراماً» و «خواهشمند است» برای همین کار ساخته شدهاند و زیادهگویی فقط نامه را ضعیف میکند. دوم، نامهٔ درخواست حسابرسی را با قرارداد حسابرسی اشتباه نگیرید؛ نامه صرفاً یک درخواست اولیه است، اما قرارداد سندی حقوقی با شرح خدمات، حقالزحمه و تعهدات طرفین است که مرحلهٔ بعد از پذیرش درخواست تنظیم میشود.
تاییدیهٔ مدیران چیست و چه زمانی امضا میشود؟
تاییدیهٔ مدیران، که گاهی به آن نامهٔ نمایندگی مدیریت هم میگویند، نامهای است که مدیرعامل و مدیر مالی خطاب به حسابرس امضا میکنند و در آن رسماً میپذیرند که مسئولیت تهیهٔ صورتهای مالی و کاملبودن اطلاعات ارائهشده با خودِ مدیریت است. این نامه معمولاً در روزهای پایانی کار حسابرسی و درست پیش از صدور گزارش نهایی گرفته میشود و یکی از شواهد حسابرسی بهشمار میرود؛ چون حسابرس را از این بابت که چیزی از او پنهان نمانده، مطمئنتر میکند. متن آمادهٔ آن را در نمونهٔ ۵ همین صفحه آوردهایم.
دانلود PDF مراحل حسابرسی شرکتها
اگر میخواهید همین مراحل را بهصورت آفلاین و بهعنوان چکلیست کاری در دسترس داشته باشید، نسخهٔ PDF کامل آن را از فر زیر به صورت رایگان دانلود کنید:
پرسشهای پرتکرار
نامهٔ درخواست حسابرسی را خطاب به چه کسی بنویسم؟
بستگی به هدف دارد. اگر میخواهید حسابرسی شرکت را برونسپاری کنید، خطاب نامه مؤسسهٔ حسابرسی است؛ اگر قصد انتخاب حسابرس را دارید، خطاب به مجمع عمومی؛ و برای حسابرسی داخلی، خطاب به مدیر واحد حسابرسی داخلی.
در نامهٔ درخواست حسابرسی چه چیزهایی باید نوشته شود؟
مشخصات شرکت، سال مالی موردنظر، موضوع دقیق درخواست، مهلت پاسخ یا اجرا و در صورت لزوم فهرست مدارک پیوست. همینها نامه را کامل میکنند.
فرق نامهٔ درخواست حسابرسی با قرارداد حسابرسی چیست؟
نامه یک درخواست مقدماتی است و تعهد حقوقی سنگینی ایجاد نمیکند؛ اما قرارداد حسابرسی سندی الزامآور است که شرح خدمات، حقالزحمه و مسئولیت طرفین را مشخص میکند و پس از توافق اولیه تنظیم میشود.
آیا همهٔ شرکتها باید حسابرسی شوند؟
نه همه؛ اما گروهی از شرکتها و واحدهای مشمول طبق قانون موظف به ارائهٔ صورتهای مالی حسابرسیشدهاند و در صورت خودداری، معافیتها را از دست میدهند و مشمول جریمه میشوند.
تاییدیهٔ مدیران کِی امضا میشود؟
در انتهای فرایند حسابرسی و پیش از صدور گزارش نهایی، بهعنوان بخشی از شواهدی که حسابرس جمعآوری میکند.
حسابرس برای چه حسابهایی تاییدیه میگیرد؟
مهمترینشان تاییدیهٔ بانکی است؛ در کنار آن برای بدهکاران و بستانکاران تجاری، پرسنل، کارفرما و پیمانکار، کالاهای امانی و سرمایهگذاری در سهام هم تاییدیه ارسال میشود.
جمعبندی
حسابرسی، در نگاه اول یک الزام دست و پاگیر به نظر میرسد، اما در عمل ابزاری است که به شرکت شما اعتبار میدهد؛ گزارش یک حسابرس مستقل است که به بانک، سرمایهگذار و ادارهٔ مالیات میگوید اعداد شما قابلاعتمادند. در این راهنما مسیر کامل این کار را از تشکیل پرونده تا رسیدگی به موجودیها و صدور گزارش دیدید و متن آمادهٔ نامههایی را که برای شروع و پیشبرد آن لازم دارید در اختیار گرفتید. اگر شرکت شما مشمول حسابرسی است، بهترین کار این است که با یکی از همین نمونه نامهها، فرایند را زودتر و منظمتر از موعد قانونی آغاز کنید تا نه گرفتار عجله شوید و نه مشمول جریمه.
